E Holo Nā Papahana Hoʻolako Hale Pekelala A I Ka 2027 No Nā Kānaka O Maui I Pau Ahi Ka Hale
E holo ka papahana a i Pepeluali 10, 2027.
Ka nota a ka luna hoʻoponopono: Unuhi ʻia na Kamalani Johnson. Click here to read this article in English.
Ua ʻāpono ihola nā ʻelele hoʻokō pekelala i ke noi a ka mokuʻāina e hoʻolōʻihi ʻia ka papahana e kaukaʻi nei nā kānaka o Maui i pau ahi ka hale no ka hoʻokahi makahiki no ka loaʻa o ka hale a kākoʻo kālā kūikawā, a ke Kiaʻāina Josh Green i kūkala aʻe ai i ka ʻauinalā Poʻalima.
“He mea nui ka nohona paʻa,” i ʻōlelo ai ʻo Green ma kahi kūkala. “He mea kēia hoʻolōʻihi ʻana e hiki ai ke loaʻa he ʻalu i nā ʻohana a e loaʻa ai ka manawa no kā kākou mau hana kākoʻo e ʻauamo ai i ka hana.”
Ua hoʻolālā mua ʻia, e pau kā ka Federal Emergency Management Agency Individuals and Households Program — i helu pū ʻia ai nā papahana kākoʻo hoʻolako hale kūikawā a me nā papahana hoʻolako hale ponoʻī — ma Pepeluali 28, ua ʻae nō naʻe ke Kuhina o ke Keʻena Homeland Security o ʻAmelika Hui Pū ʻIa ʻo Kristy Noem e mau a i Pepeluali 10, 2027.
“He mea nui kēia hoʻolōʻihi ʻana no ko Maui poʻe a me ko kākou mokuʻāina,” i ʻōlelo ai ʻo Green. “ʻAʻole ma ka palena pau haku wale ʻia e ʻike ʻia ai ka hoʻōla hou ʻana, a he mahalo koʻu i ke Kuhina Noem a me ka ʻaha alakaʻi no ka ʻike ʻana i ka nohona ʻoiaʻiʻo e hālāwai nei nā ʻohana ma Hawaiʻi.”
ʻAʻole kēia hoʻolōʻihi ʻana he mea e hoʻolako hou wale ʻia aku ai nō ka nohona paʻa no nā kānaka, he hoʻolako pū i ka wā e hiki ai i nā ʻelele hoʻokō o ka mokuʻāina a pekelala ke hoʻomau i ka hoʻolaukaʻi i nā ala lapaʻau hoʻolako hale ma ka hikiāloa, i ʻōlelo ai nā ʻelele hoʻokō mokuʻāina.
He Mau ʻĀʻumeʻume Hoʻolako Hale Kūikawā Ko Maui
He mea nui nā papahana hoʻolako hale FEMA i ko Maui mau hana hoʻōla a kākoʻo mai ka wā mai i pā ʻino ai ka mokupuni i nā ahi hōlapu o ʻAukake 2023, i pau ai hoʻi he 102 kānaka, nā hale ma nā kaukani, a i pau ahi ai ka hale o ka 12,000 a ʻoi mea noho.
Ma kahi o ka 1,300 ʻohana e noho ana ma nā hale ma ka hōʻaelike pololei ʻana me nā haku hale, a i ʻole paha, ma nā hale kūikawā, a helu ʻia ai he 167 hale kūkulu ʻāpana ʻia ma ke Kilohana Temporary Group Housing Project ma Lahaina. Ua hoʻolako ʻia ke kākoʻo hoʻolimalima hale i kekahi poʻe.
Ma mua aku nei o kēia mahina, ʻaneʻane he 1,000 ʻohana e noho ana ma nā hale kūikawā a i kaukaʻi ma luna o ke kākoʻo hoʻolimalima hale i hoʻolako ʻia ma lalo o FEMA, wahi a kahi kūkala mai ia keʻena i ka pule nei. Ua hopohopo nā kānaka he nui i ko lākou hoʻokikina ʻia e haʻalele i ko lākou mau hale me ka ʻimi pū aku he wahi hou e noho ai ma kahi mokupuni i nele loa nā hale e noho ai.
Ma ka hālāwai kaiaulu ma Lahaina i kēlā pule aku nei, ua haʻi ka Meia Richard Bissen i nā mea noho o laila no ka lana o kona manaʻo i ka hoʻolōʻihi ʻia o ke kākoʻo pekelala, me ka ʻōlelo pū nō naʻe, e aho pū nā kānaka e ʻimi i ke ala e haʻalele ai i nā papahana FEMA.
“Inā ʻae ʻia ʻoe e noho ma kahi wahi he hoʻolimalima a kūʻai paha i mea e haʻalele ai i ka hale kūikawā, ʻo kaʻu aʻoaʻo mua kou lele ʻana ma ia mea,” wahi āna i ʻōlelo ai. “E noʻonoʻo i ia mea ʻo ia kāu koho makamua.”
Ua kūkulu wale ʻia nō nā hale ma luna o ka 114 o ka 1,399 ʻāina hale noho i ʻāpono ʻia na ka U.S. Army Corps of Engineers, a wahi a ka ʻikepili i ʻohi ʻia e ka niversity of Hawaiʻi Economic Research Organization, ua piʻi aʻela ka ʻawelike huinanui hoʻolimalima hale ma ka mokupuni ma waena o ke 40% a me ka 100% ma waena o Iulai 2023 a me ʻAukake 2025.
Ua ʻōlelo ʻo Green no kona kālele ʻana i nā ʻāʻumeʻume hoʻolako hale kūikawā e hālāwai nei ʻo Maui iā ia i ʻimi ponoʻī ai iā Noem a me ka ʻimi i ka hoʻolōʻihi papahana pū.
Wahi a Bissen, he “keʻehina nui” ka hoʻolōʻihi ʻana “e mālama ʻia ai ka nohona paʻa o nā ʻohana i pā.” “Ua noke nui ko kākou mau ʻohana a maha koʻu naʻau i ka hiki ke hōʻike aku i kēia nūhou maikaʻi,” i ʻōlelo ai ʻo ia ma kahi kūkala. “Ua hōʻea mai kēia hoʻolōʻihi ʻana ma kahi wā koʻikoʻi, iā kākou e ʻimi ana i ka puka o kahi papahana hoʻolako hale paʻa ma kahi wā e pilikia nui nei i ka nele i nā hale ʻole.”
Ua ʻōlelo ʻo Bissen a me Green no ko lāua kūpaʻa i ka hana pū me nā hoa kākoʻo kaiaulu i mea e komo ai nā ʻohana i nā hale paʻa e like me ka wikiwiki i hiki.
“He mea nui ka mālama ʻana i ka nui holomua,” i ʻōlelo ai ʻo Bissen. “Mau ke kūpaʻa i ke kō piha o ka hoʻōla hou ʻana a me ka loaʻa o nā ala paʻa no kēlā me kēia ʻohana — inā he hale hoʻolimalima lōʻihi, kūkulu hou, a kūʻai hale paha.”
‘E Hoʻolauleʻa Ana Mākou’
E holo ana ‘o May Wedelin Lee, he kanaka e noho ana ma kahi keʻena hale ma Kāʻanapali ma lalo o ko FEMA papahana hōʻaelike pololei mai ʻApelila 2024 mai, i ka hale panakō Bank of Hawaiʻi ma Lahaina i kona lohe ʻana no ka hoʻolōʻihi ʻia o nā papahana hoʻolako hale no nā kānaka.
“Ua loaʻa maila he leka kelepona mai kahi hoa oʻu me ka hoʻouna pū ʻia mai o kahi kiʻi o ka hoʻolaha,” i hoʻomaopopo aʻe ai ʻo Wedelin Lee he mau hola ma hope mai. “ʻEmo ʻole koʻu ʻuā ʻana i ke ohohia.”
No ka hiki ʻole ke ʻuʻumi i kona ohohia, ua mau kona ʻuā ʻana iā ia i holo ai i ka hale panakō.
“Ua ʻōlelo akula au i ka poʻe, ‘ua hoʻolōʻihi ʻia ka papahana noho hale FEMA!’ A ‘o ka ‘uā akula nō ia o ka poʻe o loko o laila, ‘uihā!’” i ‘ōlelo ai ʻo Wedelin Lee. “Kohu kiʻiʻoniʻoni lā. E hoʻolauleʻa pū ana mākou a pau.”
Ma ka wānana i ka pau paha o nā papahana hoʻolako hale pekelala, ua ʻōlelo ʻo Wedelin Lee no kona hoʻomaka ʻana e ʻimi i nā hale ma ka ʻaoʻao Komohana he ʻeono mahina aku nei, he ʻole nō naʻe ka loaʻa.
“Ua pihō nui loa ka naʻau i ka ʻike ʻole no ka wā lōʻihi,” wahi āna i ʻōlelo ai. “I kēia lā, me he lā, he ʻalu e maha iki ai a e ola hou iki aʻe ai ka ʻuhane.”
Kākoʻo ʻia nā moʻolelo Civil Beat no ke Kalana o Maui na kahi haʻawina kālā ma lalo o ka Nuestro Futuro Foundation.
